əcəm

1. "ərəb olmayan" mənasını verən və ərəb millətinə qarşı qoyulan iran xalqına verilmiş xilafət mənbəli adlandırmadır. bu adlandırma sonralar osmanlı tərəfindən və indiki türkiyə qaragüruhçuları tərəfindən işlədilir.

2. çox maraqlı sözdür. hər xalq müasir dövrdə fərqli topluluqları işarə edir bu sözlə. barbarın şərq versiyası da deyə bilərik. yuxarıdakı entrydə deyildiyi kimi , hərfi mənası "ərəb olmayan" deməkdir. ancaq spesifik olaraq iranlılar demək də deyil. yenə bir ancaq girəcək ortaya . orta əsrin səhra ərəbi hamını iranlı zənn etdiyi üçün bu adı iranlılar mənasına gəlməsə də , o mənada işlədib. bura daxildir şərqdə yaşayan bütün xalqlar - fars millliyətcilərinin deyişi ilə iran-e bozorgda yaşayanlar. əsrlər sonra oğuzların yaxın şərqə gəlməsi ilə , burada osmanlı imperiyası kimi türk - bozkır imperiyasından çox , islami bir imperiya qurulur. osmanlı ilə birlikdə bu söz mənbələrdə daha çox işlənməyə başlayır. yenə də , iranlıları işarə edir bu söz. farsları yox dostlar , iranlıları. yəni əfşarlar , qacarlar əcəmdir , iranlıdır , amma fars deyil. məna qarışması olmasın. ancaq farslar , kürdlər və bizlər bu ifadəni tam başqa cür işlədirik. birinci ələ alaq kürdləri . kürdlər əcəm deyəndə şiə iranlıları nəzərdə tuturlar . yəni azərilər və farslar deyə ayırd etmirlər. səfəvi - osmanlı müharibələrində kürdlər şafii - sünni olduğu üçün osmanlı tərəfində idilər. bu adlandırmanın kökü buradadır. farslar əcəm deyəndə maraqlıdır ki , nə özlərini , nə də kürdləri nəzərdə tutur. iranda yaşayan azərbaycanlılar nəzərdə tutulur bu zaman. farsların deyimi ilə türkilər. bizdə isə vəziyyət lap qarışıqdır. xalq anekdotlarında keçən bir başlıq var hər zaman " bir əcəm , bir kürd , bir iranlı " . buradakı o " bir əcəm " biz özümüz oluruq. bugün cənubi azərbaycanda da soruşanda cavab verirlər ki , o kürd kəndidir , o biri isə əcəm kəndi. yəni , türkilərin kəndi.
bu məna qarışmalarının səbəbini isə mən coğrafiyada görürəm. xalqlar o qədər iç-içə , həm də ayrı yaşayır ki bu coğrafiyada , hərə özündən olmayana bu adı verib. bu adlandırmada dil , din , məzhəb fərqləri də özünü göstərir. kürdlər məzhəb fərqinə görə belə adlandırırsa , farslarda bu linqvistikdir

Yalnız deyilsən!